اشاره:
جهان صنعت دستخوش تغييرات عظيمي است كه با سرعت باور نكردني در حال انجام هستند. باور اين تحولات هنوز هم براي برخي از صنعتگران ما مشكل است و سرايت آن به صنعت را غير ممكن مي دانند. اما اين تحولات از چشم مديران و صنعتگران پيشرو و آينده نگر دور نمانده و بسياري از آنان خود را براي ماندن در عرصه كارزار جهاني صنعت آماده مي كنند . يكي از عرصه هاي مورد نظر اين مديران براي بقا و رقابت ، طراحي و برنامه ريزي براي اعمال سيستمهاي مديريت كيفيت و تضمين كيفيت است كه الگوهاي اجرايي آن سري استانداردهاي ISO 9000 هستند . در سمينارها و آخرين مجمع عمومي جامعه ي قالبسازان در تاريخ 30/4/75 دست اندر كاران صنعت قالبسازي تمايل خود را به آشنايي هرچه بيشتر با اين استانداردها بيان نمودند. اين ابراز تمايل ما را بر آن داشت كه به عنوان مقدمه پرسش و پاسخ حاضر را مطرح نماييم و در صورت استقبال خوانندگان آن را تداوم بخشيم. با اميد آنكه مورد استفاده قالبسازان عزيز قرار گيرد.
پرسش:ISO(ايزو) چيست؟
پاسخ:ISO مخفف International Organization for Standardization يا Standards Organization International است كه معني آن سازمان بين المللي استانداردهاست . اين سازمان در 1947 تاسيس گرديد و بر اساس آمار منتشره در سال 1995 يكصد و شانزده كشور جهان عضو آن هستند.
پرسش: سازمان بين المللي استانداردها با چه هدفي تاسيس شد؟
پاسخ: هدف اين سازمان تدوين استانداردهايي براي سهولت در روابط تجاري كشورهاي عضو آن است . كار ايزو از طريق كوشش جمعي اعضاي آن و با تشكيل كميته هاي تخصصي براي هر موضوع انجام مي شود. حاصل تلاش اين كميته ها به صورت استانداردهاي بين المللي تدوين شده منتشر مي گردد. همه استانداردهايي كه توسط اين سازمان تدوين مي شوند با پيشوند ISO همراه هستند.
پرسش: استانداردهاي سري ISO 9000 به چه موضوعي اختصاص دارند؟
پاسخ: اين استانداردها به مبحث مديريت كيفيت ، تضمين كيفيت و سيستمهاي كيفيت اختصاص دارند و الگوهايي را براي نيازمنديهاي يك سيستم كيفيت مناسب در طراحي ، تكامل محصول ، توليد، نصب و ارائه خدمات معرفي مي كنند.
پرسش: در پاسخ قبل از مقوله اي به نام سيستم كيفيت نام برده شده، اين مقوله در استانداردهاي سري ISO 9000 چه معنايي دارد؟
پاسخ: سيستم كيفيت عبارتست از مجموعه ساختار سازماني ، روشهاي اجرا، فرآيندها و كليه منابع مورد نياز براي به اجرا در آوردن مديريت كيفيت ، با توجه به اين تعريف سيستم كيفيت شامل همه جنبه هاي حيات يك سازمان خواهد بود.
پرسش: استانداردهاي سريISO 9000 دارای چه اجزایی است؟
پاسخ: سري ISO 9000 مجموعه اي از سه استاندارد اجرايي ، يك واژه نامه كيفيت و تعدادي راهنماي كاربرد اين سه استاندارد است. واژه نامه كيفيت با شماره ISO 8402 و سه استاندارد اجرايي با شماره هاي ISO 9001 ، ISO 9002 و ISO 9003مشخص شده اند. در اين ميان استانداردISO 9001 كاملترين استاندارد اين مجموعه است. و براي واحدهايي كه داراي فعاليتهايي شامل طراحي و تكامل محصول ، توليد ، نصب و خدمات بعد از فروش هستند به عنوان الگوي اجرايي انتخاب مي گردد.
پرسش: تفاوت استانداردهاي ISO 9001 ،ISO 9002 و ISO 9003 چيست؟
پاسخ: استاندارد ISO 9001به عنوان كاملترين استاندارد اجرايي سري ISO 9000 داراي بيست سرفصل است. يكي از مهمترين اين سرفصلها ، كنترل طراحي است كه در دو استاندارد ديگر وجود ندارد . بنا براين استاندارد ISO 9000براي واحدهايي مناسب است كه بخش طراحي محصول را بر عهده داشته باشند. استاندارد ISO 9002داراي نوزده سرفصل است و تفاوت آن با استاندارد ISO 9001 در همين نكته نهفته است . بنا براين استاندارد ISO 9002براي واحدهايي مناسب است كه فقط به توليد محصول مي پردازند و طراحي محصول در حيطه فعاليت آنان وجود ندارد . استاندارد ISO 9003 مختص سازمانهايي است كه فقط به كار بازرسي و خدمات مرتبط با آن مي پردازند.
پرسش: چه كشورهايي سري استانداردهاي ISO 9000 را به عنوان استاندارد ملي پذيرفته اند؟
پاسخ: بر اساس آمار موجود تا پايان سال 1995 بيش از 116 كشور جهان اين استانداردها را به عنوان استاندارد ملي خود پذيرفته اند ايران هفتادونهمين كشوري است كه اين استانداردها را به عنوان استاندارد رسمي كشور خود پذيرفته است. اين استانداردها توسط موسسه استاندارد تحقيقات صنعتي ايران ترجمه و در مهر ماه 1374 چهار جزء اصلي آن يعني ISO 8402، ISO 9001، ISO 9002 و ISO 9003 تصويب شده اند . اين استاندارد ها همگي با پيشوند « ايران – ISO 9000 » مشخص شده اند:
ايران –ايزو8402 ، ايران- ايزو 9001 ، ايران –ايزو 9002 ، و ايران – ايزو 9003 .
پرسش: در پاسخنامه هاي قبلي چند بار از استاندارد ISO 8402يا ايران – ايزو 8402 نام برده شده . درباره آن توضيح بيشتري ارائه كنيد.
پاسخ: بسياري از واژه هاي معمول در مكالمات روزمره هنگامه كه در ارتباط با مقوله كيفيت و مديريت كيفيت به كار مي روند داراي معناي خاص خود هستند. بنا براين ضرورت ايجاد يك هماهنگي و هم زباني در اين زمينه در كميته فني شماره 176 مطرح گرديد و شاخه اي از اين كميته وظيفه تدوين واژه هاي كيفيت را بر عهده گرفت كه اولين نسخه آن در سال 1986 منتشر گرديد. اين واژه نامه به تدريج تكامل يافت و آخرين نسخه آن كه در سال 1994 منتشر شده به عنوان هماهنگ اين سري استانداردها به كار گرفته مي شود.
پرسش: آيا مي توان به زبان بسيار ساده محتوا و پيام سري استانداردي ISO 9000 را بيان كرد؟
پاسخ: بله در واقع محتواي اصلي اين استاندارد ها را مي توان به صورت خلاصه زير بيان كرد:
· وجود يك سازمان كه در آن وظايف و اختيارات مشخص و مدون هستند.
· مدون بودن كليه روشها و دستورات اجرايي و به كار گيري دقيق آنها در عمل
· وجود يك سيستم اطلاعات مديريت براي اطلاعات دقيق مديريت ارشد از كارايي مستقيم.
· بازنگري و مميزي اين سيستم بر اساس روشهاي اجرايي مدون و نگهداري سوابق
· آموزش منظم و طبق برنامه كليه مديران و كاركنان.
بايد تذكر دهيم كه در پاسخ به اين سوال وارد جزييات سرفصلهاي سري استانداردهاي مذكور نشده و به صورت محتوايي به مقوله پرداخته ايم.
براي آشنايي با جزييات مي توان به استانداردهاي مذكور مراجعه كرد .
پرسش: آيا به كار گيري استانداردهاي سري ISO 9000 اجباريست؟
پاسخ: هرچند كه روندهايي در حال جريان است تا در كشورهاي اروپاي متحد و آمريكا براي برخي از صنايع نظير صنايع دارويي و غذايي اين استانداردها اجباري شود ، ولي در حال حاضر تا جايي كه ما اطلاع داريم چنين قوانيني تصويب نشده است اما بسياري از صنايع به دليل رقابت بسيار فشرده و مزاياي به كار گيري اين استانداردها آنها را در مورد سازمان خود اجرا نموده اند
پرسش: با توجه به اينكه اين استانداردها اجباري نشده اند چه دلايلي براي به كار بستن آنها وجود دارد؟
پاسخ : دلايل متعددي نظير فشار مشتري براي ايجاد سيستم كيفيت ، استفاده رقبا از اين حربه براي جلب مشتريان و منافع بيشمار ديگر را ميتوان ذكر كرد.
پرسش: در پاسخ قبلي از مزاياي به كار گيري اين استانداردها صحبت شد. در صورت امكان مهم ترين مزاياي به كار گيري آنها را بيان كنيد.
پاسخ : مزاياي استفاده از اين استانداردها بسيارند كه برخي از مهمترين آنها را ميتوان به شرح زير نام برد:
· خط مشي مديريت ارشد سازمان را در مورد كيفيت محصولات شركت به روشني مشخص مي كند.
· وظايف ، اختيارات و حيطه عمل كليه كاركنان شركت را مشخص مي نمايد.
· اطمينان از مطابقت مواد اوليه ، قطعات و خدمات خريداري شده از شركتهاي ديگر را با استانداردهاي مربوطه افزايش مي دهد
· كليه روشها ، دستورالعملها ، فرآيندها ، مواد و محصولات را به صورت مدون تعريف و مشخص مي كند.
· اطلاعات گزارشها و آمار صحيح را جمع آوري و نگهداري نموده و در مواقع ضروري از آنها استفاده مي كند .
· كليه روشهاي جاري در شركت را كنترل مي نمايد.
· تنها اجازه به كار گيري تجهيزات و ابزارهاي كاليبره شده را مي دهد.
· با كنترل دقيق فرآيندها روشها و دستورالعملهاي اجرايي ، كليه محصولات و فرآيندهاي غير منطبق بر نيازهاي كيفيت را شناسايي و با برنامه ريزي دقيق از تكرار آنها جلوگيري مي كند.
پرسش :آيا اندازه ( بزرگ يا كوچك بودن) يك سازمان در انتخاب و به كار گيري اين استانداردها موثر است؟
پاسخ: بزرگ يا كوچك بودن يك سازمان هيچگونه تاثيري بر انتخاب الگوي مناسب ، به كار گيري و نيز موفقيت اين استانداردها ندارد و مي توان آنها را بر اساس نوع فعاليت شركت يا سازمان مربوطه انتخاب و به كار گرفت.
پرسش: آيا مي توان استانداردهاي ISO 9000 را به عنوان الگوي اجرايي مناسب انتخاب كرد ، ولي براي كسب تاييديه آن اقدام نكرد؟
پاسخ: بله ، اصولا هر واحدي ميتواند سيستم خود را بر اساس استانداردهاي ISO 9000 سازمان دهد. بدون آنكه هدفش كسب تاييديه از مراجع ذيصلاح باشد. كسب تاييديه به معناي رسميت بخشيدن به وجود سيستم كيفيت در واحد مذكور است . براي شركتهايي كه تمايل به فعاليت در عرصه هايي وسيع تر را دارند به معناي پاسپورت ورود به بازارهاي جهاني است.
پرسش: چه شرايط و عواملي بايد فراهم گردد تا يك واحد بتواند سيستم كيفيتي مبتني بر استانداردهاي سري ISO 9000 بر پا كند؟
پاسخ: مهمترين شرايط را ميتوان به شرح زير ارائه نمود:
· حمايت و پشتيباني بالاترين مدير شركت و پيگيري روند اعمال ، اجرا و تثبيت كيفيت از طرف ايشان.
· جلب همكاري كليه مديران و كاركنان شركت و تبديل مقاومت كاركنان به حمايت از برنامه هاي مديران
· آموزش منظم و طبق برنامه كليه كاركناني كه درگير اجراي برنامه ها هستند.
· برنامه ريزي دقيق براي اندازه گيري پيشرفت برنامه ها و ايجاد تشكيلات لازم براي پيشبرد اين روندها.
· مميزي داخلي سيستم كيفيت به صورت منظم و دقيق.
پرسش: براي صنعت قالبسازي چه الگويي پيشنهاد مي شود؟
پاسخ: واحدهاي قالبسازي را مي توان به دو گروه كلي تقسيم كرد:
الف ) واحدهايي كه طراحي و ساخت قالب را تواما انجام ميدهند و داراي بخش طراحي هستند؛ الگوي مناسب براي چنين واحدهايي استاندارد ISO 9001 است ( يا ايران- ايزو 9001).
ب) واحدهايي كه تنها به ساخت قالب اشتغال دارند و فاقد بخش طراحي هستند. الگوي مناسب براي چنين واحدهايي استاندارد ISO9002است ( و يا ايران – ايزو 9002).
پرسش: آيا به كار گيري اين استانداردها و اخذ تاييديه را براي واحدهاي قالبسازي ايران توصيه مي كنيد؟
پاسخ: توصيه اصلي ما به مديران ارشد قالبسازي ايران ، در وهله اول آشنايي با اين استانداردهاست. به نظر ما در صورتيكه مديران آگاه صنعت قالبسازي استانداردهاي مذكور را مطالعه كنند و پيامهاي اصلي اين استانداردها را دريافت كنند ، خود تصميم مقتضي و درست را اتخاذ خواهند كرد . در هر حال اخذ تاييديه بين المللي براي واحدهاي كوچك در اين برهه از زمان ضرورتي مطلق نخواهد بود.
پرسش: براي آشنايي با اين استانداردها چه منابعي را توصيه مي كنيد؟
پاسخ: منابع اصلي كه براي همگان قابل استفاده مي باشد براي استانداردهاي ايران – ايزو هستند كه چهار جزء اصلي آن يعني ايران – ايزو 8402 ، ايران – ايزو 9001 ، ايران – ايزو 9002 و ايران – ايزو 9003 تصويب و منتشر شده اند. اين استانداردها از طريق واحد فروش نشريات مديريت روابط عمومي و امور بين الملل موسسه استاندارد تحقيقات صنعتي ايران ارائه مي شوند. توصيه مي شود كه منابع متفرقه ديگري كه در اين راستا تدوين شده توسط افرادي كه خواهان آشنايي اوليه هستند به كار گرفته نشود.
دانلود رايگان مستندات سيستمهاي مديريت ( ایزو)
ارتباط با کارشناسان
همراه: 90 20 109 0912- 2000 373 0935
امير دهقان – مشاور و مميز سيستمهاي مديريت
دیدگاههای تازه